Πόνος στη μέση και εκφυλισμός της σπονδυλικής στήλης


Πόνος στη μέση και εκφυλισμός της σπονδυλικής στήλης

Τα τελευταία 10 χρόνια δυσκολεύομαι να θυμηθώ έναν ασκούμενο που να μου ανέφερε ότι ο πόνος στη μέση του  δεν σχετίζεται με κήλη που εντοπίστηκε σε έναν ή περισσότερους μεσοσπονδύλιους δίσκους. Στην περίπτωση που δεν απεικονίζεται κάποια κήλη το αμέσως επόμενο δημοφιλέστερο σενάριο είναι ότι ο πόνος στη μέση προέρχεται από στένωση ενός ή περισσοτέρων μεσοσπονδύλιων τμημάτων. Όπως και να έχει στις περισσότερες περιπτώσεις τα αίτια του πόνου στη μέση ερμηνεύονται σύμφωνα με τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας.

Σχετίζεται πάντα ο πόνος στη μέση με τον εκφυλισμό των ανατομικών δομών της σπονδυλικής στήλης;

Πίσω στο 1994 ο Maureen C. Jensen et al παρατήρησε ότι σε ένα δείγμα 98 ατόμων που δεν εμφάνιζε πόνο στη μέση, το 64% εμφάνιζε αλλοιώσεις στη δομή των μεσοσπονδύλιων δίσκων, το 7% στένωση του σπονδυλικού σωλήνα και το 7% στένωση στο μεσοσπυνδύλιο τμήμα. Με λίγα λόγια ενώ η πλειονότητα του δείγματος εμφάνιζε αλλοιώσεις στη δομή της σπονδυλικής στήλης δεν ανέφερε πόνο στη μέση. Παράλληλα ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και μερικά από τα σχόλια (εδώ) άλλων επιστημόνων σχετικά με το σχεδιασμό αυτής της έρευνας.

David M. Lefkowitz, M.D

”As is widely recognized, it is not necessarily the exact nature or size of the disk abnormality that is most important but, rather, what the abnormality is doing to the sensitive neural elements”

Ο πόνος είναι μια πολυδιάστατη εμπειρία

Τα τελευταία 40 χρόνια η επιστήμη του πόνου φαίνεται να έχει πραγματοποιήσει πολύ μεγάλη πρόοδο όσον αφορά την συλλογή γνώσεων σχετικά με την κατανόηση των μηχανισμών δημιουργίας και υποκειμενικής αντίληψης του πόνου. Η προσέγγιση, αιτιολόγηση και διαχείριση του πόνου αποκλειστικά και μόνο μέσα από την σκοπιά των υποδοχέων του πόνου δεν φαίνεται να αποτελεί την καλύτερη επιλογή. Ενώ ο πόνος κατά κυριολεξία είναι στο μυαλό μας, παράλληλα δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να μας επιτρέπουν την αποκλειστική υιοθέτηση της αντίληψης ότι ο πόνος στη μέση είναι απλά ένα δημιούργημα της φαντασίας ή ότι τα αίτια του σχετίζονται μόνο με κοινωνικοοικονομικές παραμέτρους.

”All Pain Is in the Head

This is not meant in the derogatory sense that
is so often applied to patients whose injuries do not
heal in the expected time frame of current medical
models. It is meant in the sense of an appreciation
that all pain is ultimately in the brain. IS A painful
experience does not only involve the firing of highthreshold
A beta or C fibers. All a general anaesthetic
does is take away an awareness of pain.
These high threshold fibers will still fire. Pain depends
on the excitatory and inhibitory currents in
operation in higher level neurones at the time of
stimulation. Patients with severe hand trauma will
often say the injury did not hurt at the time the
injury occurred. This points to powerful control
systems in the CNS (see below).”

Από εδώ.

Εκφυλισμός της σπονδυλικής στήλης

Όπως είδαμε και νωρίτερα η ύπαρξη κάποιας αλλοίωσης στις ανατομικές δομές της σπονδυλικής στήλης δεν είναι απαραίτητο αλλά δεν έχει και πρακτικό όφελος για τον ασκούμενο να συσχετίζεται με κάθε πόνο στην περιοχή της μέσης. Η παραπάνω διατύπωση όμως, δεν αναιρεί την σημασία της διατήρησης των ανατομικών δομών και κατ’ επέκταση της αποτελεσματικότητας με την οποία επιτελούν το έργο τους.

Τι θέλεις να πεις;

Μπορεί ο πόνος στη μέση να μην σχετίζεται πάντα ή άμεσα με το μειωμένο πάχος των μεσοπονδύλιων δίσκων ή την προβολή τους προς τον σπονδυλικό σωλήνα. Αυτό όμως δεν καθιστά ανούσια την ύπαρξη δίσκων με φυσιολογικό πάχος ούτε αποκλείει την πιθανότητα συμπτωματικής συμπίεσης του νωτιαίου σωλήνα ή των νευρικών ριζών από μια προβολή που μεγενθύθηκε (Εικόνα 1) .

 

Εικόνα 1

Μπορεί η στένωση των σπονδυλικών τμημάτων από την δημιουργία οστεόφυτων στις ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις των σπονδύλων να μην έχει φτάσει το κριτικό επίπεδο που να προκαλεί συμπτωματική συμπίεση των νευρικών ριζών. Αυτό όμως δεν αποκλείει την περαιτέρω στένωση και συμπτωματική συμπίεση των νευρικών ριζών(Εικόνα 2).

Εικόνα 2 από εδώ.

Τέλος το σενάριο αύξησης των υποδοχέων πόνου σε ένα εκφυλισμένο μεσοσπονδύλιο δίσκο φαίνεται να είναι πιθανό (βλέπε εδώ) και σίγουρα αυτό δεν είναι κάτι που επιδιώκουμε με την εφαρμογή οποιουδήποτε προγράμματος άσκησης.

 Ο ρόλος της κίνησης

Πολύ σωστά  ο φυσικοθεραπευτής Κώστας Σακελλαρίου επισημένει:

”Η κίνηση είναι υγεία. Με βάση τη γνωστή λαϊκή ρήση ότι «ό,τι δεν κινείται σκουριάζει», η ελάττωση της φυσικής δραστηριότητας συνεισφέρει στη χειροτέρευση της υγείας των ιστών. Σε περιπτώσεις τραυματισμού ή πόνου, ο χρόνος ακινησίας ή ακινητοποίησης θα πρέπει να είναι ο μικρότερος δυνατός ανάλογα με την έκταση και την περιοχή της βλάβης.”

Ένα νόμισμα με 2 όψεις

Αν η κίνηση μπορεί να επηρεάζει θετικά την διατήρηση της υγείας και κατ’ επέκταση της λειτουργικής απόδοσης των ιστών, τότε σίγουρα μπορεί να την επηρεάζει και αρνητικά όταν η εφαρμογή της είναι υπέρμετρη σε ένταση, πυκνότητα, ποιότητα και στερείται στοιχειώδους εναρμόνισης με τη φυσική κατάσταση του ατόμου στο οποίο απευθύνεται. Πιο απλά ο πόνος στη μέση μπορεί να σχετίζεται με τη δεύτερη όψη του νομίσματος της κίνησης όταν δεν τηρούνται ορισμένες βασικές αρχές.

Παράδειγμα:

Η Σ χωρίς κανένα ιστορικό πόνου στη μέση τα προηγούμενα χρόνια, το 2015 καθηλώθηκε στο κρεβάτι με έντονα συμπτώματα ισχιαλγίας. Η ένταση των συμπτωμάτων υποχώρησε προοδευτικά εντός 72 ωρών. Ο θεράπων γιατρός έκρινε σκόπιμη την διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας για την περαιτέρω διερεύνηση προβλήματος.

Η γνωμάτευση αναφέρει κάποιες αλλοιώσεις οι οποίες όμως δεν φαίνεται να δικαιολογούν την ακινητοποίηση της Σ. Πιο συγκεκριμένα αναφέρει προβολή μεσοσπονδυλίου δίσκου Ο5-Ι1 που: ” Βρίσκεται σε επαφή με την δεξιά Ι1 ρίζα καθώς αυτή αναδύεται εκ του νωτιαίου σάκκου χωρίς την παρουσία πιεστικών σημείων επ’ αυτής”,  ”απουσία πιεστικών σημείων επί του σπονδυλικού σωλήνα”  και τέλος προπέτεια μεσοσπονδύλιου δίσκου Ο4-Ο5 ” χωρίς να προκαλεί στενώσεις πλάγιων μεσοσπονδύλιων τμημάτων άμφω” .

Τι ακριβώς συνέβη στην Σ;

Όπως ανέφερα και παραπάνω επειδή η ρίζα δεν πιέζεται τώρα ή κατά την εξέταση σε βαθμό που να προκαλεί συμπτώματα δεν σημαίνει ότι εξαλείφεται κάθε πιθανότητα, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, η πίεση να φτάσει σε επίπεδο που να προκαλεί συμπτώματα.

Η σημασία της λήψης ιστορικού

Δεν χρειάζεται να είσαι γιατρός για να κάνεις εύστοχες ερωτήσεις και να ακούσεις προσεκτικά τα λεγόμενα του ατόμου που έχεις απέναντί σου.

Εγώ: Σε ενοχλεί – το αισθάνεσαι περισσότερο όταν κάθεσαι ή όταν στέκεσαι όρθια ή περπατάς;

Σ: Σίγουρα όταν στέκομαι όρθια και κυρίως αν περπατήσω αρκετά.

Σημαντικό: Αφού πατήσετε την έναρξη του βίντεο, πατήστε το εικονίδιο γραναζιού που εμφανίζεται κάτω δεξιά και επιλέξτε  ”speed” 0.25. Έτσι τα μάτια σας θα έχουν αρκετό χρόνο να δουν τι ακριβώς συμβαίνει στην πύελο και κατ’ επέκταση στην οσφυοϊερή μοίρα της Σ κατά τον κύκλο της βάδισης.

Flashback

Για όσους ακόμα δεν μπορούν να διακρίνουν τι ακριβώς συμβαίνει κάθε φορά που η Σ τοποθετεί και στηρίζει το σωματικό της βάρος στο δεξί κάτω άκρο, η εικόνα 3 θα τους βοηθήσει.

Εικόνα 3

Πλάγια κλίση της λεκάνης προς τα αριστερά συνοδευόμενη από ανάλογη στρέψη της προς την ίδια κατεύθυνση και αντίθετη στρέψη της θωρακικής μοίρας για ευνόητους λόγους. Για όσους δεν έτυχε να διαβάσουν το άρθρο μου σχετικά με την πλάγια κλίση της λεκάνης και επιθυμούν να μάθουν περισσότερα, μπορούν να μεταφερθούν εκεί πατώντας εδώ.

Άλλη μια σημαντική ερώτηση

Εγώ: Εκείνη την περίοδο θυμάσαι κάτι που να σε ”φόρτισε” συναισθηματικά περισσότερο από ότι συνήθως;

Σ: Τώρα που με ρωτάς, ναι!

Το πως βιώνουμε τον πόνο μια δεδομένη χρονική στιγμή μπορεί να είναι σχετικό και εξαρτώμενο από παραμέτρους που ξεφεύγουν από τα στενά όρια της διέγερσης των υποδοχέων πόνου. Το πως κινούμαστε όμως κατά την εκτέλεση των καθημερινών λειτουργικών αναγκών μας ήταν και συνεχίζει να είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του παζλ με θέμα τον πόνο.

+ There are no comments

Add yours

Αφήστε το σχόλιό σας